ഇറാൻ പ്രതിസന്ധി: നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളുമായി ചൈന; പാകിസ്ഥാനെ കൂട്ടുപിടിച്ച് പുതിയ സമാധാന പദ്ധതി

പ്രദീപ് പുറവങ്കര I അന്തർദേശീയം

ബെയ്ജിംഗ്: പശ്ചിമേഷ്യയിൽ പുകയുന്ന ഇറാൻ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിർണ്ണായക ഇടപെടലുമായി ചൈന രംഗത്ത്. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഒരു പ്രധാന നയതന്ത്ര മധ്യസ്ഥനായി മാറാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി, വിദേശകാര്യമന്ത്രി വാങ് യിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചൈന വിപുലമായ ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പാകിസ്ഥാനുമായി ചേർന്ന് ഒരു സംയുക്ത സമാധാന പദ്ധതി ചൈന മുന്നോട്ടുവെച്ചു.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുക, ഉടനടി വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിക്കുക എന്നിവയാണ് ചൈനീസ്-പാക് പദ്ധതിയിലെ പ്രധാന നിർദ്ദേശങ്ങൾ. ഈ നീക്കം ഉപരോധങ്ങളിൽ വീർപ്പുമുട്ടുന്ന ഇറാന് വലിയൊരു നയതന്ത്ര ആശ്വാസമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി വാങ് യി വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി 26 തവണയാണ് ചർച്ചകൾ നടത്തിയത്.

ചൈനയുടെ ഈ സമാധാന ശ്രമങ്ങളെ സംശയത്തോടെയാണ് വാഷിംഗ്ടൺ വീക്ഷിക്കുന്നത്. ചൈനയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ശക്തമായ സുരക്ഷാ ബന്ധവും ചൈനയുടെ എണ്ണ ഇറക്കുമതിയിലെ ഇറാന്റെ പങ്കും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, ഈ നീക്കം ഇറാന് നയതന്ത്രപരമായ 'മെയ്‌വഴക്കം' നൽകാനുള്ള ശ്രമമാണെന്ന് അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം ആരോപിക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ നിരോധനങ്ങൾ മറികടക്കാൻ ചൈന ഇറാനെ സഹായിക്കുകയാണെന്ന് വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

മേയ് പകുതിയോടെ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപും ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിംഗും തമ്മിൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന നിർണ്ണായക കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി തന്റെ സ്വാധീനം വർദ്ധിപ്പിക്കാനാണ് ചൈനയുടെ നീക്കം. നികുതി ഇളവുകൾ നേടിയെടുക്കുക, സാങ്കേതികവിദ്യ കയറ്റുമതിയിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കുക, തായ്‌വാൻ വിഷയത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ നിലപാട് മാറ്റുക എന്നിവയാണ് ബെയ്ജിംഗ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ കയറ്റുമതി രാജ്യമായ ചൈനയെ സംബന്ധിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ അസ്ഥിരത വലിയ സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളിയാണ്. അതിനാൽ, നേരിട്ടുള്ള സൈനിക റിസ്കുകൾ ഏറ്റെടുക്കാതെ തന്നെ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടമുണ്ടാക്കാനുള്ള 'മിതവാദി' നയമാണ് ചൈന പിന്തുടരുന്നത്. എങ്കിലും, നടപ്പിലാക്കൽ ചുമതലകളോ സുരക്ഷാ ഗ്യാരണ്ടികളോ ഏറ്റെടുക്കാത്ത ചൈനയുടെ ഈ മധ്യസ്ഥ നീക്കത്തിന് എത്രത്തോളം ഫലമുണ്ടാകുമെന്ന് നിരീക്ഷകർ സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.