ഗൾഫ് യുദ്ധത്തിന് വിരാമമിടാൻ നയതന്ത്ര നീക്കം ശക്തമാക്കി ഖത്തർ; പ്രധാനമന്ത്രി ഇറാനിലെത്തി

പ്രദീപ് പുറവങ്കര

ടെഹ്റാൻ: ആറു മാസമായി തുടരുന്ന ഗൾഫ് യുദ്ധത്തിന് ശാശ്വതമായ അന്ത്യം കുറിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഖത്തർ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൾ റഹ്‌മാൻ അൽ താനി ഇറാൻ തലസ്ഥാനമായ ടെഹ്റാനിലെത്തി. നിലച്ചുപോയ സമാധാന ചർച്ചകളും നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളും പുനസ്ഥാപിക്കുകയാണ് ഈ സന്ദർശനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

അമേരിക്കയ്ക്കും ഇറാനുമിടയിൽ മുൻപും പല ഘട്ടങ്ങളിൽ വിജയകരമായി മധ്യസ്ഥത വഹിച്ചിട്ടുള്ള ചരിത്രമാണ് ഖത്തറിനുള്ളത്. നിലവിലെ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാനും ഇറാനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താനും ഖത്തർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അറബ് രാജ്യങ്ങളുടെ സഹായമാണ് വാഷിംഗ്ടൺ തേടുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി, മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങളിൽ പങ്കാളികളായ പാക്കിസ്ഥാന്റെ സൈനിക മേധാവി ജനറൽ ആസിം മുനീറും ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയും കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇറാൻ സന്ദർശിച്ച് ഉന്നതതല ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ തർക്കം വലിയ വെല്ലുവിളി

നിലവിൽ ശാന്തിശ്രമങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സമായി നിൽക്കുന്നത് തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കമാണ്. യുഎസ്-ഇസ്രേലി വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി ഇറാൻ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗത പാതയായ ഹോർമുസിൽ ഇറാന്റെ ഏകപക്ഷീയമായ നിയന്ത്രണം അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ, ഈ വിഷയത്തിൽ യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്കും തയ്യാറല്ലെന്ന ഉറച്ച നിലപാടിലാണ് ഇറാൻ ഭരണകൂടം.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ സുരക്ഷയും നിയന്ത്രണവും സംബന്ധിച്ച് ഒമാനുമായും ഇറാൻ ചർച്ചകൾ നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഈ സമുദ്രപാതയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അയൽരാജ്യങ്ങളാണ് ഇറാനും ഒമാനും.

ഉപരോധം കടുപ്പിച്ച് ട്രംപ് ഭരണകൂടം

പ്രത്യക്ഷത്തിലുള്ള സൈനിക നടപടികൾക്ക് താൽക്കാലിക ആശ്വാസം വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ശക്തമായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിലൂടെ ഇറാനെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാനാണ് ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നീക്കം. യുഎസ് സേന ഇറാനിൽ നേരിട്ടുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ട് ഏകദേശം ഒരു മാസത്തോളമാകുന്നു.

ഇതിനിടെ ഇറാനെ ലക്ഷ്യമിട്ട് കൂടുതൽ കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇറാനുമായി സാമ്പത്തിക-വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന മറ്റ് മൂന്നാം രാജ്യങ്ങളും അമേരിക്കൻ ഉപരോധവും പ്രത്യാഘാതങ്ങളും നേരിടേണ്ടി വരുമെന്ന് ട്രംപ് ഭരണകൂടം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.