അനശ്വരമായ ഓർമ്മകളുടെ മാങ്കോസ്റ്റിൻ ചുവട്; ഇന്ന് ബേപ്പൂർ സുൽത്താന്റെ ഓർമ്മദിനം

ഷീബ വിജയൻ

കോഴിക്കോട്: മലയാള സാഹിത്യത്തെ സാധാരണക്കാരന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പുകളോട് ചേർത്തുനിർത്തിയ കഥകളുടെ സുൽത്താൻ, വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ വിടപറഞ്ഞിട്ട് ഇന്നേക്ക് 32 വർഷം തികയുന്നു. സാഹിത്യത്തിലെ ആഡംബരങ്ങളെയും കടിച്ചാൽ പൊട്ടാത്ത ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങളെയും അപ്പാടെ തഴഞ്ഞ്, തനി നാടൻ സംഭാഷണ ശൈലിയിലൂടെ വിശ്വസാഹിത്യത്തോളം ഉയർന്ന എഴുത്തുകാരനാണ് ബഷീർ.

1908 ജനുവരി 21-ന് കോട്ടയം ജില്ലയിലെ തലയോലപ്പറമ്പിൽ ജനിച്ച ബഷീർ, സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് തന്റെ പൊതുജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഗാന്ധിജിയെ നേരിട്ട് കാണാനായി വീടുവിട്ടിറങ്ങിയ അദ്ദേഹം ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ജയിൽവാസമനുഷ്ഠിച്ചു. തുടർന്ന് ഭഗത് സിംഗിന്റെ മാതൃകയിൽ വിപ്ലവസംഘടനയുണ്ടാക്കുകയും 'ഉജ്ജീവനം' എന്ന പത്രം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ അറസ്റ്റ് വാറണ്ട് പുറപ്പെട്ടതോടെയാണ് അദ്ദേഹം നാടുവിട്ടത്.

ഏഴുവർഷത്തോളം ഇന്ത്യയൊട്ടാകെയും ആഫ്രിക്കൻ-അറേബ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും സന്യാസിയായും, സൂഫിയായും, പാചകക്കാരനായും, ഹോട്ടൽ ജീവനക്കാരനായും അദ്ദേഹം അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു. ഈ നാടോടി ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച മനുഷ്യാനുഭവങ്ങളാണ് പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമൂല്യമായ രചനകൾക്ക് അടിത്തറയിട്ടത്.

'ബാല്യകാലസഖി', 'ന്റുപ്പൂപ്പാക്കൊരാനേണ്ടാർന്ന്', 'പാത്തുമ്മായുടെ ആട്', 'മതിലുകൾ', 'ശബ്ദങ്ങൾ', 'പ്രേമലേഖനം', 'അനർഘനിമിഷം' തുടങ്ങിയ കൃതികളിലൂടെ മലയാളികൾക്ക് മുൻപൊരിക്കലും അനുഭവിക്കാത്ത വായനാസുഖമാണ് ബഷീർ സമ്മാനിച്ചത്. ലളിതമായ വാക്കുകളിൽ ജീവിതത്തിന്റെ ആഴമേറിയ തത്ത്വചിന്തകളും ഹാസ്യവും കലർത്തി അദ്ദേഹം എഴുതി. മജീദും സുഹറയും, സാറാമ്മയും കേശവൻ നായരും, ആനവാരി രാമൻ നായരും പൊൻകുരിശ് തോമയും, പാത്തുമ്മയും അവളുടെ ആടുമെല്ലാം മലയാളി മനസ്സിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയത് ബഷീറിയൻ മാന്ത്രികത കൊണ്ടായിരുന്നു. ഭൂമിയിലെ സകല ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഇവിടെ ജീവിക്കാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 'ഭൂമിയുടെ അവകാശികൾ' എന്ന് ഉറക്കെ പ്രഖ്യാപിച്ച പ്രകൃതിസ്നേഹി കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി ഫെല്ലോഷിപ്പ്, പത്മശ്രീ (1982), വള്ളത്തോൾ പുരസ്കാരം തുടങ്ങി നിരവധി ബഹുമതികൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. 1994 ജൂലൈ 5-ന് കോഴിക്കോട് ബേപ്പൂരിലെ 'വൈലാലിൽ' വീട്ടിൽ വെച്ചായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം. ഭൗതികമായി അദ്ദേഹം അകന്നുപോയെങ്കിലും, ബേപ്പൂരിലെ ആ മാങ്കോസ്റ്റിൻ ചുവടും അവിടെയിരുന്ന് അദ്ദേഹം കേട്ട ഗ്രാമഫോൺ സംഗീതവും, അനശ്വരമായ ആ വാക്കുകളും മലയാളി ഉള്ളിടത്തോളം കാലം മരിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.